Thứ Sáu , 22 Tháng Mười Hai 2017
Trang chủ » Bạn đọc » Hồ Kẻ Gỗ trong tôi

Hồ Kẻ Gỗ trong tôi

“Kẻ Gỗ là đây bao năm đợi tháng chờ/ Nay vùng đá bạc đồi núi lô nhô/ Xây hồ đắp đập, ta nuôi dòng nước ngọt/ Bỏ đồi hoang lại trong nắng trong mưa…”. Tiếng hát đi vào lời ru những ngày hè oi ả ru tôi qua tuổi thơ ngọt ngào. Hồ Kẻ Gỗ qua lời ru, những câu chuyện kể của Nội sao ngọt ngào, ân tình đến thế. 40 năm trôi qua, với bao thăng trầm lịch sử, Hồ Kẻ Gỗ như chứng nhân lịch sử đứng sừng sững trường tồn theo thời gian.

Hồi nhỏ, Nội thường dắt tôi lên bờ đê và chỉ ra phía hồ, Nội bảo tôi rằng: Kẻ Gỗ cái tên mộc mạc nghe ngồ ngộ, có vẻ “quê mùa” của xứ sở miền Trung nắng nóng. Cái tên được sinh thành từ thủa xa xưa nơi làng Việt cổ – xã Mỹ Duệ. Kẻ Gỗ xưa nằm dọc theo 2 bờ sông Rào Cái. Con sông này là nơi hội tụ của nhiều con suối, con khe kể từ dãy Trường Sơn đổ về. Mùa hạ nắng gắt, sông thường cạn tới đáy, mùa mưa nước dâng to, kéo theo bao trận lũ kinh hoàng.

Một góc công trình đại thủy nông Hồ Kẻ Gỗ ngày nay.
Một góc công trình đại thủy nông Hồ Kẻ Gỗ ngày nay.

Với chúng tôi, những thế hệ được sinh ra trong thời bình, được hưởng những thành quả lao động vất vả của cha ông đi trước. Chúng tôi nô đùa trên dòng nước ngọt quê hương những ngày trưa hè oi ả. Có lẽ sẽ không thể hình dung hết những khó khăn, vất vả và sự hi sinh mà những người ông, bà cha chú đi trước đã làm. Và tôi, sẽ không thể hiểu hết được để xây dựng công trình đại thủy nông Hồ Kẻ Gỗ cung cấp nước tưới nông nghiệp và sinh hoạt cho hàng vạn người dân Hà Tĩnh, chống xói mòn, ngập úng cho vùng hạ du, góp phần xây dựng môi trường sinh thái khó khăn, vất vả như thế nào. Như một là niềm tự hào, Nội kể: “Năm 1976 khi có chủ trương xây dựng công trình đại thủy nông Hồ Kẻ Gỗ Nội chỉ mới 20 tuổi, hăng hái lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ quê nhà, và cũng thật may mắn được phân công lên đây để đắp đập xây hồ ngay từ những ngày đầu tiên. Lúc xưa đây chỉ là một vừng đất hoang, ngày đêm giặc Mỹ cày xới. Để xây dựng được công trình hoàn thành đã có biết bao nhiêu đồng đội của Nội đã hi sinh và cũng không ít người phải gửi một phần thân thể nơi đây”. Và Nội cũng tủm tỉm cười khi nói đến người bạn đời của mình, nhờ những ngày vất vả xây dựng công trình này mà Nội đã may mắn tìm được một nửa của mình.

Nội nói, dù đã chiến đấu ở nhiều vùng đất khác nhau, nhưng chưa thấy nơi nào rừng thiêng nước độc như ở Hồ Kẻ Gỗ. Để xây dựng công trình này, hàng vạn nông dân của tất cả các huyện từ Diễn Châu, Nam Đàn, Hưng Nguyên, Thanh Chương đến Cẩm Xuyên, Thạch Hà, Hương Sơn, Hương Khê, Kì Anh…của Nghệ Tĩnh được huy động. Để xây dựng đập chính các tuyến kênh, hàng vạn dân công phải dùng gióng ba tao, ven đào, đầm, cắt xéo, xe cút kít… vận dụng mọi cách để có thể “đắp bờ, xây đập”. Dù công việc vất vả nhưng ai cũng hào hứng làm, không kể trời mưa hay nắng.

Kẻ Gỗ bây giờ còn là một điểm du lịch sinh thái nổi tiếng của Hà Tĩnh
Kẻ Gỗ bây giờ còn là một điểm du lịch sinh thái nổi tiếng của Hà Tĩnh

Đã 40 năm trôi qua, và tôi bây giờ không còn là một cô bé nhõng nhẽo suốt ngày đi theo Nội để nghe Nội kể chuyện về những ngày tháng vất vả Nội đi xây Hồ Kẻ Gỗ. Đi dọc bờ đê, phóng tầm mắt ra xa nhìn lòng hồ xanh ngắt, bao kỉ niệm trong tôi ùa về. Đó là tuổi thơ cùng lũ bạn chăn trâu, nhặt củi, và cả những lúc nội dắt tôi lên Hồ chèo thuyền ra giữa lòng hồ vào dịp 27/3. Nội vẫn thường nói, nhiều đồng đội của nội đã hi sinh nơi đây, có những người Nội biết mặt nhớ tên nhưng cũng có những người trong lúc làm nhiệm vụ ra phá bom mình đã anh dũng hi sinh mà chưa biết mặt con. Và những lúc ấy, tôi lại nhìn thấy Nội đôi mắt đượm buồn, nhìn về hướng xa xăm.

Tôi đã lớn và cũng được đi rất nhiều nơi nhưng có lẽ không nơi nào mang lại trong tôi nỗi bình yên như trên chính mảnh đất đã sinh ra, nuôi lớn tôi bằng dòng nước mát của Hồ Kẻ Gỗ. Mỗi lần có ai vô tình cất giai điệu ngọt ngào trong bài “Người đi xây hồ Kẻ Gỗ” tôi lại thầm tự hào, vì mảnh đất mình sinh ra và càng tự hào hơn bởi chính Nội tôi là là người góp phần xây dựng lên công trình đại thủy nông Hồ Kẻ Gỗ.

Cánh đồng lúa Cẩm Xuyên xanh ngắt nhờ nguồn nước tưới từ Hồ Kẻ Gỗ
Cánh đồng lúa Cẩm Xuyên xanh ngắt nhờ nguồn nước tưới từ Hồ Kẻ Gỗ

Hồ Kẻ Gỗ có lưu vực 223 km2, dung tích 345 m3 lúc đầu chủ trương xây dựng trong vòng 10 năm, sau đó tỉnh Hà Tĩnh chủ trương rút xuống 6 năm. Tuy nhiên, đến đầu năm 1976, sau khi sát nhập Hà Tĩnh và Nghệ An thành tỉnh Nghệ Tĩnh, với sự đồng sức, đồng lòng vượt qua mọi khó khăn của cán bộ và nhân dân, đại công trình đã được xây dựng hoàn thành trong 3 năm. Quả thật, chỉ trong vòng 3 năm nhưng đã xây dựng được một công trình đại thủy nông cung cấp nước tưới cho cây trồng, vật nuôi, cấp nước sinh hoạt cho cả một vùng quê rộng lớn bao gồm các huyện Cẩm Xuyên, Thạch Hà và thành phố Hà Tĩnh đó là một kỳ tích.

Mặc dù Nội tôi tuổi đã cao, không đủ sức dắt tôi lên bờ đê như thủa nhỏ, nhưng trong sâu thẳm trái tim tôi, những câu chuyện kể về Nội và cả đồng đội của Nội ngày đêm tích cực, vượt qua mọi khó khăn xây hồ, đắp đập sẽ còn mãi. Hôm nay, tình cờ tôi được ngồi uống nước trà cùng Nội và ông Lê Quang Nghĩa – chủ tịch UBND xã Cẩm Mỹ. Ông Nghĩa vui vẻ nói: “Với Hồ Kẻ Gỗ không chỉ là công trình đại thủy lợi cung cấp nước cho hàng vạn người dân Hà Tĩnh mà còn là lịch sử, là văn hóa, là nét đẹp của cộng đồng người dân Việt Nam. Hồ Kẻ Gỗ là minh chứng cho sự thủy chung, bền lâu, sắt son như chính người dân mình vậy. Và hơn hết, đó là một phần biểu tượng mà đi khắp mọi miền cứ ai nhắc đến Hà Tĩnh là nhắc đến Kẻ Gỗ.

Chính công trình này đã mang lại bao sự đổi thay trên quê hương đất cằn sỏi đá, mang những dòng nước mát phục vụ nhu cầu tưới tiêu nông nghiệp. Và cũng chính công trình này đã bảo vệ sự sống, bình yên cho người dân quê tôi qua bao mùa lũ. Ngày nay, chính quyền Hà Tĩnh còn quan tâm phát triển Kẻ Gỗ thành khu du lịch sinh thái thu hút sự quan tâm của du khách gần xa. Sự đóng góp và ý nghĩa to lớn của Hồ Kẻ Gỗ trong 40 năm qua đã được chứng minh bằng sự ấm no, hạnh phúc của người dân.

Quỳnh Nga

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>