Thứ Hai , 16 Tháng Tư 2018
Trang chủ » Thời sự » XĂM MÌNH – TẬP TỤC CỔ XƯA VÀ CÁC BIẾN DỊ NGÀY NAY

XĂM MÌNH – TẬP TỤC CỔ XƯA VÀ CÁC BIẾN DỊ NGÀY NAY

 

Đầu tiên là bôi vẽ lên mặt, lên thân thể các hình thù muôn dạng bằng màu sắc của đất đá, cỏ cây. Dần dần rồi dùng các vật nhọn (gai, kim, xương …) châm vào da thịt để các màu sắc ngấm vào da theo các hình vẽ đã định. Và đấy là xăm mình.

XĂM MÌNH – TẬP TỤC CỔ XƯA VÀ CÁC BIẾN DỊ NGÀY NAY
XĂM MÌNH – TẬP TỤC CỔ XƯA VÀ CÁC BIẾN DỊ NGÀY NAY

Cũng giống như nhiều dân tộc trên thế giới, từ Âu, Mỹ tới châu Phi, xăm mình là một trong những tập tục cổ nhất, tồn tại lâu nhất ở Việt Nam. Sách Lĩnh Nam chích quái (Hồng Bàng thị truyện) ghi: Bấy giờ, vào đời Hùng Vương thứ nhất, dân trên núi xuống nước đánh bắt cá thường bị thuồng luồng gây thương tổn, bèn tâu việc ấy với Vua. Vua nói: “Các giống ở trên núi khác với các loài ở dưới nước. Các loài ở dưới nước chỉ ưa những gì giống với mình và ghét những gì khác mình, vì vậy, ta mới bị gây hại”. Thế rồi, nhà vua bèn ra lệnh cho ai nấy cũng phải lấy mực chàm xăm hình thủy quái vào người. Từ đó, không bị thuồng luồng gây hại nữa. Tục vẽ mình của dân Bách Việt bắt đầu có kể từ đấy. Chẳng những vẽ trên người mà trên các mũi thuyền cũng vẽ hai con mắt, cũng có ý để cho các thứ thủy quái ở sông biển không quấy nhiễu, làm hại. Tục này đến nay vẫn giữ.

Các vua khởi nghiệp nhà Trần vốn xuất thân từ nghề chài lưới nên từ vua quan tới thần dân ai cũng xăm hình vào người. Đặc biệt, những người trong hoàng tộc, xăm thân thể như là một luật lệ phải thi hành. Đời vua Trần Anh Tông (1293 – 1314),  Thượng hoàng Trần Nhân Tông đã nói với vua Anh Tông rằng: “Dòng dõi nhà ta vẫn vẽ mình để nhớ gốc xưa, nay nhà vua phải theo tục ấy mới được”. Vua Anh Tông tuy vâng mệnh nhưng không muốn theo, vì nhà vua rất sợ châm kim vào da thịt, lừa khi Thượng hoàng Nhân Tông bận việc khác mà tránh né, lần lữa không cho vẽ. Từ đó, các vua đời sau mới không vẽ mình nữa.

Xoa-xam3

Quân lính thuộc đội quân Thánh Dực của nhà Trần bảo vệ xa giá thì xăm lên trán ba chữ Thiên Tử Quân (Quân đội Thiên Tử). Dân chúng thì thường xăm lên người những chữ “Nghĩa dĩ quyên khu, hình vu báo quốc” thể hiện tinh thần thượng võ: “vì nghĩa quên thân, báo đền ơn nước”. Cũng trong thời Trần, để tỏ rõ ý chí quyết tâm tiêu diệt giặc ngoại xâm, bảo vệ giang sơn xã tắc, năm 1285 (chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất), quan quân nhà Trần tất thảy đều xăm lên cánh tay hai chữ “Sát Đát” (giết quân Thát Đát –  quân Mông Cổ).  Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Ngày 12, quân giặc đánh Gia Lâm, Vũ Ninh, Đông Ngàn, bắt được quân ta, thấy người nào cũng thích hai chữ “Sát Đát”” bằng mực vào cánh tay, tức lắm, giết hết”.

Đối với nhiều bộ tộc người xưa, xăm mình còn là một cách làm dấu để nhận biết những người cùng bộ tộc hoặc đánh dấu sự trưởng thành của từng cá thể trong bộ tộc. Có những trường hợp, những hình xăm đặc biệt lại thể hiện địa vị, đẳng cấp của người được mang nó.

Đối với nhiều triều đại phong kiến ở Trung Quốc, xăm mình lại là một hình phạt đối với người được coi là có tội. Đời nhà Tống, Lâm Xung, Tống Giang, Võ Tòng (những anh hùng Lương Sơn Bạc) vì phạm tội mà bị thích chữ vào mặt, đày đi châu huyện xa. Hình xăm trên mặt đó được gọi một cách mỹ miều là “kim ấn”. Người bị xăm lấy đó làm điều nhục nhã. Từ thế kỷ thứ 8, Nhật Bản dùng hình thức xăm mình thay cho tử hình đối với một số trường hợp được Nhật hoàng giảm tội chết. Trong khi đó ở châu Âu thì lại khác, quý tộc nước Anh, Nga, Thụy Điển, Đan Mạch… lại coi xăm mình là một dấu hiệu khẳng định vị trí xã hội của mình.

Ở Việt Nam, từ nhiều chục năm nay, những người có hình xăm được đồng nghĩa với giới giang hồ thảo khấu. Người ta e dè, cảnh giác, không thiện cảm với những người xăm mình. Những thanh niên chịu chơi hơn, muốn thể hiện số má, bản lĩnh giang hồ của mình thì có khi xăm kín khắp người với hình đại bàng, hổ dữ, rắn độc, súng lục, dao găm … Thấy những người cởi trần, áo vắt vai, xăm trổ đầy mình, đi đứng khệnh khạng thì ai cũng né tránh và các “hảo hớn” này lấy đó làm “hãnh diện”. Một điều khiến người dân lương thiện ghê sợ là những người mang hình xăm có mặt tại hầu hết trong các vụ án hình sự. Tháng 9/2012, Vũ Cao Ánh đã dùng dao đâm chết người va chạm xe máy với mình. Sau 4 năm lẩn trốn, Ánh đã bị bắt vì hình xăm “cô gái che ô” trên lưng hắn đã “tố cáo”. Nguyễn Văn Học (Hải Dương) dùng súng quân dụng giết người từ năm 1995, đã bị bắt sau 19 năm lẩn trốn dưới nhiều vỏ bọc lương thiện, hình xăm “chim đại bàng” che kín ngực dù đã tẩy xóa nham nhở nhưng lại tố cáo hắn là tội phạm đã gây ra án mạng. Gần đây nhất, một phụ nữa đi xăm mình đã bị người tình đâm chết “vì xăm là phải cởi cho thằng thợ xăm nhìn ngắm”…

Chỉ tới ít năm gần đây, sự kỳ thị đó mới giảm đi phần nào. Giới trẻ bây giờ thì nhiều người xăm mình lắm, kể cả phụ nữ. Những người lấy xăm làm đẹp (xăm thẩm mỹ) thì xăm lông mày, xăm môi, xăm mắt. Nhưng cũng có nhiều thanh nữ, thiếu nữ lấy xăm mình để ghi dấu kỷ niệm riêng hoặc khẳng định cá tính của mình. Hình xăm thường được các cô gái xăm ở gáy, cổ, bắp chân … thậm chí còn xăm ở những vùng nhạy cảm. Bây giờ, không phải ai xăm mình cũng là dân anh chị giang hồ. Các ca sĩ, các cầu thủ … rất nhiều người xăm trổ. Nhưng họ xăm là để ghi lại kỷ niệm, để thể hiện sở thích một cái gì đó chứ không phải là để dọa nạt, trấn áp đối thủ. Thế nhưng, người xăm mình cũng nên biết đến chuyện sau: Trong chiến tranh thế giới thứ 2, một số người trong các tù binh bị phát xít Đức bắt được có hình xăm trên người và tất cả đã mất mạng, vì các nữ sĩ quan SS đã nghĩ ra một cách tạo mốt man rợ chưa từng có là lột da những người có hình xăm để làm ví đầm, túi xách…

 Từ các dụng cụ xăm đơn giản (gai, gỗ nhọn, kim…) với hình thức đơn giản như vẽ  bột màu, xăm mực chàm … bây giờ người ta có những phương tiện xăm hiện đại hơn (bút xăm điện) với các hình thức xăm phức tạp: Xăm 2D, xăm 3D, xăm phản quang, xăm đá … Cách thức càng phức tạp , hiện đại thì nguy cơ nhiễm trùng, ung thư da càng lớn. Nhưng khó nhất là sau một thời bồng bột, người ta không thể xóa đi được các dấu tích của hình xăm, dấu tích của một thời có khi là đáng xấu hổ.

            Xa xưa, cha ông ta sử dụng hình xăm để thể hiện những giá trị văn hóa tốt đẹp. Tục xăm mình của người Việt cổ ngoài việc thể hiện sự hòa hợp của con người với thiên nhiên, một số trường hợp còn mang ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm. Ngày nay tục xăm mình để chống thủy quái hay thể hiện tinh thần đoàn kết, dũng cảm chống giặc ngoại xâm không còn nữa, xăm mình đã biến tướng dưới nhiều hình thức khác nhau, với những suy nghĩ  “khác người”. Ở Nhật Bản, dù rằng từ năm 1868 đã bãi bỏ lệnh cấm xăm mình nhưng cũng chỉ có giới giang hồ du đãng Nhật Bản (Yakuza) là còn xăm mình. Việt Nam chưa bao giờ có lệnh cấm xăm mình, nhưng người xăm mình cần suy xét, cân nhắc giữa ích lợi và hệ lụy tới tương lai của mình do những hình xăm mang lại mà quyết định xăm hoặc không.

Lê Nguyên Hợp

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>