Thứ Sáu , 20 Tháng Mười 2017
Trang chủ » Thời sự » Thị trường xăng dầu hiện nay và định hướng phát triển

Thị trường xăng dầu hiện nay và định hướng phát triển

Thị trường xăng dầu Việt Nam chịu áp lực bởi cam kết quốc tế và của các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã cam kết. Tính đến thời điểm hiện nay (2017) mức tiêu thụ xăng dầu vào khoảng 16 triệu m3 tấn, sản xuất trong nước đáp ứng khoảng 40%, còn lại 60% phải nhập khẩu. Nếu nhà máy lọc dầu Nghi Sơn đi vào hoạt động thương mại thì khả năng cân đối đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên thị trường xăng dầu Việt Nam đã hội nhập sâu với thị trường xăng dầu khu vực và thế giới, vì vậy yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm xăng dầu sản xuất trong nước là yêu cầu hàng đầu quyết định sự tồn tại phát triển công nghiệp hóa dầu Việt Nam và thị trường xăng dầu Việt Nam.

Theo ông Trương Đình Tuyển – Nguyên Bộ trưởng Bộ thương mại thì mục tiêu thị trường hóa cơ chế xăng dầu Việt Nam đã bắt đầu từ cách đây gần 2 thập kỷ vào những năm 2000, khi nước ta đang tiến hành đàm phán gia nhập WTO và chuẩn bị đàm phán ký kết các hiệp định thương mại tự do đa phương và song phương như FTA, Asean, FTA Asean với các nước trong khu vực châu Á Thái Bình Dương và hàng loạt các FTA song phương đã được ký kết những năm gần đây.

Đến nay thị trường xăng dầu Việt Nam đã trải qua 4 quyết định, nghị định của Chính phủ để vận hành thị trường, từ Quyết định 187 năm 2003 của Chính Phủ, Nghị định 55/CP năm 2007, Nghị định 84 năm 2009,…và Nghị định 83/CP năm 2014.

Chính phủ rất coi trọng đưa thị trường xăng dầu hoạt động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo lộ trình phù hợp với mục tiêu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường theo Nghị quyết Đại hội 11, Đại hội 12.

Thị trường xăng dầu Việt Nam hiện nay đang vận hành theo Nghị định 83/CP của Chính phủ từ năm 2014, Nghị định 83 là một Nghị định kế thừa Nghị định 84, mục tiêu là từng bước thị trường hóa đưa hoạt động xăng dầu theo cơ chế thị trường đầy đủ, khuyến khích doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu theo Hiến pháp năm 2013. Nghị định 83/CP đã có những quy định tiếp cận tốt hơn về các thành phần kinh tế được tham gia, các đầu mối xuất nhập khẩu đến nay đã có 29 đầu mối, có hơn 100 thương nhân phân phối với lực lượng đông  đảo các Tổng đại lý, Đại lý với hơn 13.000 cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên cả nước.

Năm 2015-2016, giá dầu thô thế giới ở mức thấp, biến động không nhiều, vì vậy Nghị định 83/CP đã làm cho thị trường xăng dầu ổn định, nguồn cung đảm bảo, chất lượng xăng dầu về cơ bản đã đáp ứng theo tiêu chuẩn quy định, giá bán lẻ xăng dầu được điều chỉnh phù hợp với biến động giá dầu thế giới, đảm bảo 3 lợi ích: lợi ích nhà nước thông qua các sắc thuế, lợi ích người tiêu dùng và lợi ích doanh nghiệp. Các cơ quan điều hành theo Nghị định 83 đã bám sát thực tế để điều chỉnh giá một cách phù hợp, không gây bức xúc trong xã hội, được người tiêu dùng đồng thuận hơn.

Tuy nhiên, nhìn vào dài hạn đến năm 2025-2030, nếu các cơ chế quản lý vận hành thị trường xăng dầu ngắn hạn (4-5 năm) thì ngày càng bất cập, trước sức ép của mở cửa thị trường, lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu vào năm 2024 (về 0%). Đặc biệt sức ép bảo vệ thị trường trong nước kể cả hệ thống lọc hóa dầu trong nước, hệ thống phân phối các doanh nghiệp Việt Nam. Một vấn đề đang hiện hữu, các cơ quan hoạch định chính sách tài chính đang phải xử lý phần hụt thu ngân sách trong lộ trình giảm thuế nhập khẩu xăng dầu. Đây là nguồn thu quan trọng đóng góp cho phát triển đất nước. Hiện nay trên thế giới, đặc biệt các nước công nghiệp phát triển như Hoa Kỳ, các nước Tây Âu đã đưa chất lượng xăng dầu ở mức cao, họ đã loại trừ các sản phẩm xăng dầu có chất lượng thấp ra khỏi thị trường, các nước Châu Á, Đông Nam Á đã đi được bước dài trong sử dụng chất lượng xăng dầu ít tác động đến môi trường trong khi Việt Nam hiện đang sử dụng Euro 2, năm 2018 đưa vào sử dụng Euro3, 4. Đây là những thách thức không nhỏ trong xử lý chính sách công nghệ, thị trường vĩ mô của Nhà nước.

Trước xu thế phát triển của thị trường xăng dầu thế giới, trước yêu cầu hội nhập, tiến tới thể chế kinh tế thị trường của Đảng, Nhà nước, những vấn đề đặt ra cần giải quyết.

  1. Chính phủ cần tập trung đưa ra chiến lược phát triển thị trường xăng dầu dài hạn ít nhất 2018-2025 hoặc đến 2030 trong đó cần có những quyết sách quan trọng như có mở cửa thị trường xăng dầu sớm hơn cam kết không (WTO, các FTA), kinh nghiệm thị trường bán lẻ Việt Nam khi cam kết WTO chúng ta đã cam kết một số mặt hàng có thời hạn mở cửa, nhưng chưa đến thời hạn thì các doanh nghiệp FDI liên kết với doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện những yếu tố mở cửa thị trường (gạo, đường,..)
  2. Để bảo vệ sản xuất trong nước, cần có những rào cản kỹ thuật hoặc những rào cản WTO không cấm để bảo vệ thị trường, các doanh nghiệp trong nước. Hiện nay ta đã ký kết nhiều FTA đa phương và song phương, tuy không có cam kết mở cửa thị trường về cơ chế chính sách nhưng các dòng thuế nhập khẩu đã giảm sâu và mức độ giảm khác nhau giữa các đối tác, đặc biệt nhất là Asean xăng giảm thuế nhập khẩu xuống 20%, dầu 0% trong khi đó FTA Việt Nam – Hàn Quốc thuế nhập khẩu xăng xuống 10%, dầu 5%, đi đến loại trừ các dòng thuế nhập khẩu là nội dung cơ bản của mở cửa thị trường.
  3. Hiện nay các nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào lĩnh vực sản xuất và tham gia phân phối xăng dầu trên thị trường, Tập đoàn Xăng dầu đã bán 8,9% cổ phần cho FDI, liên doanh đầu tư nhà máy lọc dầu nghi Sơn với số vốn đến 75% là vốn nước ngoài. Hiện nay hầu hết các đầu mối xăng dầu đang tiến hành cổ phần hóa doanh nghiệp, đây là điều kiện để các doanh nghiệp FDI thông qua đầu tư cổ phần để tham gia thị trường hợp pháp như lĩnh vực bán buôn, bán lẻ thời gian vừa qua. Đây là sức ép mở cửa thị trường xăng dầu và xử lý thể chế để xây dựng thị trường xăng dầu trở thành một thị trường hoạt động theo cơ chế thị trường cạnh tranh.
  4. Một vấn đề quan trọng khác là những chính sách quản lý chất lượng và bảo vệ môi trường.

Hiện nay ở các nước phát triển, Chính phủ quy định trên thị trường chỉ được lưu hành những loại sản phẩm xăng dầu vừa có chất lượng cao vừa ít tác động môi trường.

Khi thực hiện đầy đủ cơ chế thị trường, giá thị trường thì vấn đề quản lý chất lượng, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ chính của cơ quan quản lý nhà nước. Vì vậy, phải xây dựng hệ thông tiêu chuẩn chất lượng, giảm thiểu môi trường ở mức cao giúp thị trường xăng dầu vận hành theo đúng xu thế tiến bộ của thị trường thế giới, bảo vệ môi trường, bảo vệ người tiêu dùng ở mức cao hơn.

  1. Trước mắt cần được điều chỉnh bổ sung Nghị định 83/CP phù hợp với thực trạng hiện nay như có quy định cơ chế có doanh nghiệp FDI, lộ trình thực hiện đưa xăng E5, Euro 3, Euro 4 vào năm 2018, có biện pháp tháo gỡ vướng mắc cơ chế cho nhà máy lọc dầu Bình Sơn, Nghi Sơn để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Dung Quất, Nghi Sơn cho những năm trước mắt và cho ngành công nghiệp hóa dầu của Việt Nam bước vào sân chơi chung của ngành lọc hóa dầu khu vực và thế giới.
  2. Cần có lộ trình hợp lý và kịp thời xem xét, điều chỉnh tăng các sắc thuế nội địa của sản phẩm xăng dầu để đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước, bù đắp phần hụt thu do cắt giảm thuế nhập khẩu theo cam kết quốc tế, đồng thời cùng xử lý hài hòa 3 lợi ích, lợi ích Nhà nước, lợi ích người tiêu dùng, lợi ích của doanh nghiệp, nhất quán trong chủ trương đường lối phát triển thị trường xăng dầu trước mắt cũng như lâu dài của Việt Nam.

    Phan Thế Ruệ

    Chủ tịch Hiệp Hội Xăng Dầu Việt Nam

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bạn có thể sử dụng các thẻ HTML và thuộc tính sau: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>